İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

İnsan Hakları Kurulu’ndan ‘şerh’li ‘Karabağ’ raporu: Ermeni yöneticiler yargılanmalı

ANKARA-TBMM İnsan Hakları İnceleme Kurulu bünyesinde oluşturulan “Ermenistan’ın Azerbaycan’a Saldırması ile Başlayan Tansiyon ve Çatışma Sürecinde Yaşanan Hak İhlalleri ve Türkiye’deki Ermeni Vatandaşlarımızın Durumu Alt Komisyonu”nun beş aylık çalışmasının akabinde hazırladığı rapor tamamlandı ve kurulda kabul edildi.

Çatışma bölgesinde incelemelerde bulunan, Türkiye’deki Ermenilerin temsil ettiği kurum ve kuruluşların temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştiren alt kurulun raporunda çatışmaların sorumlusu olarak Ermenistan gösterildi ve Ermenistan yöneticilerinin Memleketler arası Ceza Mahkemesi’nde yargılanması gerektiği savunuldu.

‘ÇATIŞMAYI AZERBAYCAN BAŞLATSA DAHİ YASAL MÜDAAFA KAPSAMINDA BİR EYLEM’

Azerbaycan ve Ermenistan ortasında 27 Eylül 2020’de başlayan ve 44 gün süren çatışmaların “kim tarafından başlatıldığı” tartışmasının hukuken yerinde olmadığı belirtilen raporda, çatışmaların Azerbaycan tarafından başlatılmış olması halinde bile bu durumun “meşru müdafaa” kapsamında kıymetlendirilmesi gerektiği tabir edildi. Raporda “Bu da Azerbaycan’ın hareketlerinin yasal bir savunma aksiyonu olduğu ve bir hücum cürmü olarak değerlendirilemeyeceği sonucunu doğurmaktadır. Kaldı ki, Ermenistan’ın bir bütün olarak Karabağ’da gerçekleştirdiği aksiyonlar yasal olmayan taarruz aksiyonları niteliğindedir” denildi.

RAPORDA ERMENİSTAN’IN ‘SAVAŞ HATASI İŞLEDİĞİ’ BELİRTİLDİ

Karabağ’daki çatışmalarda Ermenistan’ın hareketlerini “sivillere ve sivil yerleşim yerlerine gerçekleştirdiği saldırılar” olarak isimlendiren kurul, Ermenistan’ın “savaş suçu” işlediğini argüman etti. Çatışma sürecinde Azerbaycan’ın Ermenistan’ı “ağır bir askeri mağlubiyete uğrattığı” savunulan raporda, Ermenistan’ın savaş sürecinde sivil yerleşim yerlerini “özellikle amaç aldığı” belirtilerek şu değerlendirmeler yapıldı:

“Bu savaş boyunca Ermenistan, sivil yerleşim yerlerini bilhassa gaye almıştır. Dehşet ve yıldırma yolu ile Azerbaycan halkının direniş iradesi kırılmaya çalışılmıştır. Çocuk ve bayanların da ortalarında bulunduğu 94 sivil, gündüz akınları ile gaye alınarak şehit edilmiştir. Konutlar, hastaneler, kabristanlar, okullar, ekonomik tesisler kasti olarak gaye alınmış ve tahrip edilmiştir. Misket bombası üzere amaç gözetmeyen yasak silahların kullanıldığı tespit edilmiştir. Terter’de, 1. Karabağ Savaşından kaçmak zorunda kalan siviller için yapılan 16 blokluk yerleşim sitesi özel olarak tekraren atağa uğramış, can ve mal kaybına yol açılmıştır. Gence kentindeki sivil yerleşim yerleri iki kez balistik füze saldırısına uğramıştır. Keza Berde kenti de çeşitli kereler füze saldırısına uğramış ve sivil can ve mal kaybı yaşanmıştır.”

KOMİTE RAPORUNDA ERMENİ YÖNETİCİLERİN YARGILANMASI TALEP EDİLDİ

Ermenistan’ın savaşa katılması kararını alan sivil ve asker yöneticilerinin “savaş suçları” nedeniyle Milletlerarası Ceza Mahkemesi’nde yargılanması ve yol açtıkları ziyanların tazmin edilmesi gerektiği savunulan raporun sonuç ve kıymetlendirme kısmında, “Birleşmiş Milletler, işlenen savaş kabahatlerinin ve öbür insan hakları ihlallerinin tespit edilmesi ve sonrasında BM Güvenlik Kurulunun harekete geçirilmesi için acilen bir özel raportör atamalı, tıpkı formda Avrupa Kurulu de bu hususu gündemleştirmelidir” tabirlerine yer verildi.

‘TÜRKİYE’DEKİ ERMENİ CEMAATİNE YÖNELİK TAARRUZ OLMADI’

Ermenistan ve Azerbaycan ortasında yaşanan tansiyon ve çatışma ortamının Türkiye’deki Ermeni cemaatini ruhsal olarak tansiyon ve korku içine soktuğu belirtilen raporda, “Ermeni toplumuna karşı hiçbir fiziki atağın olmayışı ve Hükümetin Ermeni toplumunu muhafazaya dönük olarak aldığı önlemler, cemaat kanaat sözcüleri tarafından memnuniyetle belirtilmiştir” denildi.

İçişleri Bakanlığı Vilayetler Yönetimi Genel Müdürlüğü’nün komiteye gönderdiği cevaba atıf yapılan raporda, “27 Eylül-10 Kasım 2020 tarihleri ortasında vuku bulan Ermenistan-Azerbaycan Savaşı sebebiyle, ‘Ülkemizde yaşayan Ermeni Cemaatine yönelik hücum ya da cemaati tansiyona sokacak eylem/etkinlik, şahıslara ve ibadethanelere saldırı-zarar verme halinde bir olay meydana gelmemiş, nefret söylemi içeren rastgele bir paylaşım tespit edilmemiştir.’ Bilhassa, İstanbul’da Ermeni cemaatinin ağır olarak yaşadığı tüm yerlerde 24 saat aslına nazaran güvenlik önlemleri arttırılarak sürdürülmüş, rastgele bir olumsuz gelişme tespit edilmemiştir” sözleri kullanıldı.

Raporun sonuç kısmında, medyada Ermeni toplumuna dönük olarak kullanılan ağır nefret ve şiddet lisanının, cemaat mensuplarında önemli bir rahatsızlık doğurduğu tabir edildi. Ermenilere yönelik nefret ve şiddet telaffuzlarını önlemek için mevzuatların kâfi olduğu lakin daha fazla titizlik ve hassasiyet gösterilmesi gerektiği savunulan raporda, “RTÜK kontrollerinde, klasik medyada Ermeni toplumuna dönük nefret telaffuzuna rastlanmadığı görülmektedir. Bu memnuniyet verici bir durumdur” denildi.

‘AZERBAYCAN HALKININ YARALARI SARILMALI’

Komitenin CHP’li üyeleri İstanbul Milletvekili Mahmut Tanal ve Ankara Milletvekili Servet Ünsal hazırlanan rapora ait muhalefet şerhi hazırladı. Şerhlerinde, Gence, Berde ve Terter üzere kentlerde yapılan incelemelerde, sivil yerleşim yerlerine yönelik ağır tahribatı gözlemlediklerini belirten komitenin CHP’li üyeleri, “Öncelikle dost ve kardeş Azerbaycan halkının yaralarının sarılmalıdır. Kafkasya artık savaşlarla, kan ve gözyaşıyla değil, barış ve işbirliğiyle anılmalıdır. Kafkasya’daki çocukların savaştan, çatışmadan uzakta, çocukluklarını yaşayarak sağlıklı bir ortamda büyümesi hepimizin temennisidir” dedi.

Azerbaycan ile Ermenistan devleti ortasındaki çatışmalar nedeniyle Türkiye’deki Ermenilerin rahatsız edilmesi ve amaç alınmasını kabul edilemez olarak niteleyen Tanal ve Ünsal şerhlerinde şu tabirlere yer verdi: “İstanbul’da Türkiye’deki Ermeni vatandaşlarımızın durumuna dair çalışma ziyareti kapsamında konuk olunan Türkiye Ermenileri Patrikliği’nde, Türkiye Ermenileri Derneği’nde, ilgili kurumlar ve STK’larda, kimi medya organlarındaki ve toplumsal medya platformlarındaki ayrıştırıcı, ötekileştirici lisandan, nefret telaffuzundan yakınılmıştır. Ziyaret edilen Ermeni kanaat liderleri, aydınlar, iş insanları, ve gazeteciler, Azerbaycan ve Ermenistan ortasında Üst Karabağ eksenli patlak veren hadiselerde, münferit de olsa kimi şahıs ve kümelerin kurum önlerine kadar gelerek provokatif davranışlarda bulunmasının kendilerini son derece üzdüğünü lisana getirmiştir. “

HDP’Lİ KURTULAN: RAPOR ERMENİSTAN’I ZİYARET ETMEDEN HAZIRLANDI

Kurulun HDP’li üyesi Mersin Milletvekili Fatma Kurtulan da rapora muhalefet şerhi düştü. Kurulun hazırladığı raporda yer alan “Karabağ Savaşı’nda İnsancıl Hukuk ve Hatalıların Yargılanması” başlığı altında tek taraflı davranılıp yalnızca Azerbaycanlı sivillere yönelik akınlardan bahsedildiğini belirten Kurtulan, şunları söyledi: “Azerbaycan Cumhuriyeti yetkililerinin Ermenistan’ın sivillere yönelik hata işlediği savlarına karşılık, Ermenistan Cumhuriyeti yetkilileri de birebir suçlamaları Azerbaycan’a yöneltmektedir. Bu bağlamda kurul raporu, Ermenistan tarafındaki tanıklıkları dinlemeden, Ermenistan’a da bir ziyaret gerçekleştirmeden, savaş bölgesinde bulunan Ermeni sivil bölgelerini yerinde incelemeden hazırlanmıştır. Halbuki ki milletlerarası basına yansıyan imajlarda, Ermeni kültür varlıklarına, kiliselere de ziyan verilmiş, kimi hastane ve sivil yerleşim bölgeleri bombalanmış, sivil vefatlar ve yaralanmalar yaşanmış ve savaş hukuku ihlalleri gerçekleşmiştir.“

Savaş ve çatışma ortamlarında sivillere yönelik taarruzları ve katliamları kabul edilemez olarak niteleyen Kurtulan şerhinde, “Uluslararası hukukta ve Birleşmiş Milletler kararlarında Dağlık Karabağ’daki işgal durumunun sona erdirilmesi gerektiği açıkça söz edilmiştir. Sorun bunun nasıl gerçekleştirileceğidir. HDP olarak politik tavrımız, bu cins bölgesel tansiyonların savaş yerine, vefatlar olmadan ve kan dökülmeden diplomasi ve müzakereler yoluyla sona erdirilmesidir” dedi.

Azerbaycan ve Ermenistan ortasındaki çatışmalar sürecinde Türkiye’deki Ermenilere yönelik nefret söylemi ve aksiyonlarının yaşandığını belirten Kurtulan, “Ermenilerin ağır olarak yaşadıkları kimi yerlerde yapılan sokak şovları, kitle irtibat araçlarında ve toplumsal medyada karşılaşılan nefret telaffuzları soruşturulmamış ve cezasız kalmıştır” sözlerini kullandı ve raporun gerçekleri tam olarak yansıtmadığını, yetersiz olduğunu, eksik ve yanlış sonuçlar ürettiğini söyledi.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir