İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

AB önderlerine hazırlanan Türkiye raporu sızdırıldı: Teşvik ve yaptırım tehdidine dayalı ikili strateji geliyor

AB üyesi ülkelerin önderlerinin 25-26 Mart tarihlerinde bir ortaya gelmesi öncesinde, AB Dış İlgiler ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi Josep Borrell Türkiye’yle ilgiler konusunda hem teşvikler hem de muhtemel yaptırımlar içeren yeni bir yol haritası hazırladı. Borrell raporunda, “Türkiye’deki berbata gidişat” nedeniyle AB’nin atmayı düşündüğü adımlar konusunda beklemesini tavsiye etti.

Deustche Welle Türkçe’den Bedel Akal’ın haberine nazaran, Borrell’in dorukta AB önderlerine sunacağı rapor “AB-Türkiye siyasi, ekonomik ve ticari münasebetlerindeki gidişat” başlığını taşıyor. İlgileri tüm taraflarıyla mercek altına alan raporda, bundan sonra izlenecek strateji için kritik tavsiyelerde bulunuluyor.

Borrell 16 sayfalık raporda, Ankara ile tansiyonlara karşın AB’nin Türkiye’ye, Mülteci Mukatabatı kapsamındaki mali yardımlarını sürdüreceğinin sinyalini verdi. Türkiye’deki göçmen ve sığınmacılara mali yardımların devam edebilmesi için AB Komitesi’nin süratli bir halde gerekli çalışmaları yapacağı bilgisine yer verilen raporda, “Türkiye’nin önemli bir yük taşımaya devam ettiği” vurgulandı. AB’nin kendi çıkarının bir gereği olan bu yardımlarının, “Avrupa’nın istikrar ve dayanışmaya yaptığı bir yatırım” olduğu söz edildi.

Borrell’in raporunda, AB-Türkiye bağlantılarında “pozitif gündem” çerçevesinde beklenen adımlar için ise beklenmesi tavsiyesinde bulunuldu. Aralık ayından bu yana Türkiye’nin bir çok bahiste “daha sakin”, “daha yapıcı” bir tavır takındığı belirtilen raporda tansiyonu azaltma sürecinin hala “kırılgan olmaya devam ettiği” belirtildi.

‘KÖTÜYE GİDİŞAT’ VURGUSU

AB’nin, Türkiye’nin dış siyasetteki son adımlarının sağlam olup olmadığını, kalıcı sonuçlar doğurup doğurmayacağını değerlendirebilmek için “daha fazla vakte gereksinim duyduğuna” vurgu yapılan raporda ayrıyeten Türkiye’de iç siyasette son devirde yaşananlar, “kötüye gidişat” olarak nitelendirildi, bu gelişmeler ışığında da mümkün adımlar için beklenmesi gerektiği vurgulandı.

HEM TEŞVİKLER, HEM YAPTIRIMLAR MASADA

Borrell, Türkiye ile alakalar için tavsiye ettiği yeni yol haritasında, bağlardaki belirsizlik nedeniyle, hem Türkiye’ye yönelik teşvik edici adımların, hem de muhtemel yaptırım seçeneklerinin masada tutulmasını öngörüyor. Türkiye’nin önümüzdeki aylarda yapan tavrını koruma etmesi ve güçlendirmesi halinde, AB’nin de Ankara ile daha yakın bağ için, ortak çıkarların olduğu mevzularda, kademeli olarak işbirliğini güçlendirecek adımlar atması öngörülüyor. Fakat teşvik niteliğindeki bu adımların, “orantılı” ve “tersine çevirilebilir” nitelikte olması gerektiği belirtilerek, ihtiyatlı bir strateji izlenmesi öneriliyor.

BEŞ UNSURLUK KADEMELİ TEŞVİK PAKETİ

AB’nin Türkiye ile işbirliği imkanlarını geliştirmek için masaya koyabileceği bahisler ise beş hususta sıralanıyor:

* Mülteci Mutabakatı kapsamındaki işbirliği ve bu bağlamda gerek AB’nin, gerekse Türkiye’nin yerine getirmesi gereken yükümlülükler, birinci iki hususta sıralanıyor.

* Üçüncü maddeyi Türkiye-AB ekonomik bağların güçlendirilmesi oluşturuyor. Borrell raporunda, iktisatta karşı karşıya kalınan zorluklar nedeniyle bu alanda yapılacak işbirliğinin her iki tarafın da menfaatine olacağının altını çiziyor. Bu bağlamda AB üye ülkelerinin Türkiye ile Gümrük Birliği’nin modernizasyonu ve kapsamının genişletilmesi için AB Komitesi’ne yetki verebileceğine işaret ediliyor. Bunun Türkiye’deki ekonomik ıslahatlar için de bir rehber olabileceği belirtiliyor.

* Dördüncü hususta, askıya alınan üst seviye siyasi diyalogun iktisat, güç, ulaşım, siyasi gelişmeler, güvenlik ve dış siyaset üzere alanlarda tekrar başlatılması öneriliyor. Siyasi diyaloğun iklim, iç güvenlik, dinler ve kültürler ortası ilgiler üzere alanlara da genişletilebileceği belirtiliyor.

* Borrell’in teşvik bağlamındaki beşinci ve son teklifini ise itimat artırıcı tedbir olarak nitelendirdiği, toplumlar ortasında temasların artırılması oluşturuyor. AB Kurulu’nun, Türkiye’nin Erasmus+, Ufuk Avrupa üzere programlara iştirakini kolaylaştırmaya devam etmek istediği aktarılıyor.

GAYELİ VE GERİ ÇEVRİLEBİLİR YAPTIRIM ÖNERİSİ

Josep Borrell, Türkiye’nin AB ile “samimi bir partnerlikten” yana tavır takınmaması, başta Doğu Akdeniz’de olmak üzere, tekrar tek taraflı ve memleketler arası hukuku ihlal eden hareketlere girişmesi halinde ise Türkiye’ye “kısıtlayıcı tedbirler” olarak nitelendirdiği yaptırımların uygulanmasını öneriyor. Borrell, Türk hükümetine, karşı karşıya kalacağı siyasi ve ekonomik sonuçların çok açık bir biçimde gösterilmesi gerektiğini aktarıyor.

Raporda, yaptırımların yaşanabilecek gelişmelere en uygun formda karşılık verecek biçimde “hedefli, orantılı ve geri çevirebilir” olması gerektiği belirtiliyor. Mümkün yaptırım adımlarının, tansiyonu daha da tırmandırmayı tedbire, yine işbirliği yörüngesine dönülmesini sağlama amaçlı olmalarının ehemmiyeti vurgulanıyor.

Uyuşmazlıkların yaptırım kademesine gelmesi durumunda, AB-Türkiye bağlarını canlandırmak için hayata geçirilen teşvik adımlarının askıya alınması öngörülüyor. Ayrıyeten “akıllı, ölçeklenebilir, geri çevrilebilir” ek kısıtlayıcı önlemlerin belirlenmesi gerektiği vurgulanıyor, bu yaptırım niteliğindeki önlemler de tekrar 5 husus halinde sıralanıyor.

İKTİSADA AĞIR BASKI KURACAK YAPTIRIMLAR

Bu kapsamda Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki sondaj faaliyetleri nedeniyle yaptırım uygulanan şahıslar listesine yeni isimlerin dahil edilmesi, yaptırımların hukukî bireylere genişletilmesi birinci iki hususta önerilen kısıtlayıcı önlemler ortasında bulunuyor. Bunları Türkiye iktisadı üzerinde baskıyı artırabilecek öteki yaptırım teklifleri izliyor.

Üçüncü hususta Avrupa Yatırım Bankası ve öbür mali kurumların dayanaklarının kısıtlanabileceği, bu yolla AB-Türkiye ekonomik bağlantılarının daha da sonlandırılabileceği belirtilirken, dördüncü unsurda, Türkiye iktisadı için değer taşıyan turizm kesimine de, turizm tedarik hizmetlerine getirilecek yasaklar ya da seyahat kısıtlamaları ile yaptırım uygulanabileceği belirtiliyor.

Beşinci hususta ise Türkiye’deki güç ve ilgili dallara ek önlemler getirilmesi, belli eser ve teknolojilere ihracat ve ithalat yasaklarının uygulanması öneriliyor.

KARARI ÖNDERLER VERECEK

Türkiye ile alakalarda yeni bir yol haritası önerisi içeren bu raporun, önümüzdeki günlerde yapılacak AB önderler tepesinde kıymetlendirilmesi bekleniyor. Önderlerin, raporda da yer verilen “zamana gereksinim var” önerisi doğrultusunda, Türkiye’de yaşanan gelişmeleri izlemeye öncelik vermeyi tercih edebileceği belirtiliyor.

AB önderleri, aralık ayındaki tepede, Türkiye’ye bilhassa Doğu Akdeniz’de tansiyon siyasetlerine son vermek ve yapan bir tavır takınmak için mart ayına kadar mühlet tanımış, aksi takdirde kapsamlı yaptırımlara yönelebilineceği ikazında bulunmuştu. Önderler tıpkı vakitten Borrell’den, Ankara’yı tansiyon siyasetlerinden vazgeçirmek için ne çeşit yaptırımların öngörülebileceği, ilgilerde nasıl bir strateji izlenmesi gerektiği konusunda, bir rapor hazırlamakla görevlendirmişti. (DW Türkçe)

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir