İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Trump popülizmi neden başarısız oldu?

James A. Robinson

Gösteriyi izleyen herkes için inanması sıkıntı olsa da, eski ABD lideri Donald Trump’ın Senato’da gerçekleşen ikinci azil yargılaması, Amerikan demokrasisinin güçlü olmaya devam ettiğini düşündürdü. Trump’ın dört yıldır süren bombardımanı ve gelenek ve prosedürleri bariz bir halde ihlal etmesi, ABD siyasi sisteminin dayanıklılığına duyulan itimadı sarsmıştı. Öte yandan, azil davaları ülkenin demokratik kurumlarının dayanıklılığını doğruluyor üzereydi. Trump idaresi, bu kurumları faal biçimde reddederek Amerika’yı sarstı ve 6 Ocak günü ABD Kongre Binası’nın Trump’ın davetiyle toplanan bir güruh tarafından işgal edilmesine neden oldu. Lider Joe Biden’ın idaresi, yine sağlam bir tabana kavuşulduğunu hissettiriyor.

POPÜLİZM KAYBETSE DE TEHLİKE GEÇMİŞ DEĞİL

Aslında, ABD demokrasisi en azından birçok Amerikalının demokratik kurumlara olan bağlılık eksikliği nedeniyle savunmasız kalmaya devam ediyor. Trump misyon müddetinde Amerika’yı kurumsallaştırmaya ve kendisini daha da zenginleştirmeye çalışırken, Cumhuriyetçi Parti ya kılını kıpırdatmadı ya da kimi durumlarda alkışlayarak isyanın önünü açtı.

Birçok Amerikalı ve siyasi seçkinlerin büyük bir kısmı, ABD demokrasisinin yıkılışını görmeye hevesliydi; bu, Senato’daki yedi Cumhuriyetçi hariç, tamamının şubat ayında Trump’ı aklama doğrultusunda oy verdikleri vakit pekiştirdiği bir izlenimdi.

Olağan ki, Trump’ın Senato’da görülen duruşması, 6 Ocak isyanını kışkırtması nedeniyle onu mahkûm etmek için gereken üçte iki çoğunluğun altında kalsa bile, 2020 başkanlık seçimlerini iptal ettirme teşebbüsleri başarısızlığa uğradı. Amerikan siyasi kurumları galip geldi. Demokrasi bir zafer kazandı. Trump stratejik olarak düşünmedi ya da otokratik eğilimlerini yeni, otoriter kurumlara dönüştürme doğrultusunda bir plana sahip değildi.

‘DAHA CİDDİ’ BİR OTOKRAT BAŞARILI OLABİLİRDİ

Bununla birlikte, korkutucu bir halde, Trump’ın başarısızlığa uğradığı yerde daha önemli ve bilgili bir otokrat özentisi başarılı olabilirdi. Bunun nasıl olacağını görmek sıkıntı değil.

Başarılı otokratların kapsamlı bir politik proje üzere bir şeye sahip olması gerekir. Günün sonunda, Trump’ın “Önce Amerika” sloganı çoğunlukla yapmacık bir duruştu, çünkü kendi tabanının hayatında gerçek bir güzelleşme sağlayamadı. Venezuela’nın eski devlet lideri Hugo Chávez, savaş sonrası Arjantin devlet lideri Juan Perón ya da Uganda’nın şu anki Devlet Lideri Yoweri Museveni üzere tüm başarılı otokratlar, bir biçimde temel seçim bölgeleri için gereken “malları teslim eder”.

Trump vergileri ve düzenlemeleri azaltarak, “malları” yalnızca zenginlere teslim etti. Sembolik jestleri bundan sonra varlığını sürdürmeyecek ve “Amerika’yı Yine Kusursuz Yap” pankartları da milyonlarca Amerikalının dolabının gerisine gömülmeye mahkûm.

Cumhuriyetçilerin bu durumu göz önünde bulundurması akla yatkın olacaktır. Hem Kongre’de hem de eyalet ve lokal seviyede partinin büyük kısmı, bunun yerine hâlâ seçim hilesi argümanları ve isyancılara takviye konusundaki yanlış anlatılara tutunuyor ya da Kongre binasının basılmasının Trump’ı baltalamak için gerçekleştirildiği fikrini savunuyor.

Bu, ziyadesiyle kaygı verici bir durum. Perón, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra istediği üzere yönetebilmişti; zira Arjantin Yüksek Mahkemesi’ne ve siyasi kurumlara yönelik artan başkanlık müdahaleleri, son 15 yılda bu kurumları aşındırmıştı. Amerikalıların büyük kısmı, seçilmiş siyasi başkanlarının birden fazla istese bile bu yola girmek istemiyor.

ABD’NİN DİRENÇ KAYNAKLARI

Neyse ki, ABD siyasi sisteminin birçok direnç kaynağı var. Bunlardan biri, Trump destekçilerinin tehditlerine karşın geçen kasım ayında Michigan’da yapılan başkanlık seçim sonucunu onaylayanlar ve şahsen Trump’ın kendisinden gelen tehditlere karşı duran Georgia’nın Cumhuriyetçi valisi ve seçim yöneticileri üzere lokal ve eyalet çapındaki yetkililerin dürüst hali. Bir başkası ise Trump’ın atadığı yargıçlar bile dahil olmak üzere, lider ve müttefikleri tarafından ortalığa yayılan ve destekten mahrum seçim hilesi argümanlarına rastgele biçimde güvenmeyi reddeden yargıydı. Bu yetkililer işlerini yaptılar ve sisteme inandılar.

Öte yandan, Trump’ın popülist cazibesinin Aşil topuğu, devletçiliğe karşı çok nefretiydi. Hükümetten nefret ediyordu ve onun kapasitesini güçlendirmeyi hiç istemiyordu. Delil olarak, federal hükümetteki dört yıllık vazife mühleti boyunca atama yapılmayan sayısız makamdan öteki bir yere bakmanız gerekmiyor; ayrıyeten, idaresinin berbat aşı dağıtımından ibaret bir felakete dönüşen Covid-19 yansısından bahsetmiyorum bile.

DEMOKRASİNİN İSTİKRARA GEREKSİNİMİ VAR

Bunun tersine, başarılı popülist başkanlar, destekçilerine istihdam yaratmak, onlara mal ve hizmet sağlamak için devletin gücünden işlerine geldiği biçimde faydalanır. Bu, Trump’ın nefret ettiği bir şeydi ve bu yüzden de seçimde bedelini ödedi. Birçok Amerikalı gerçek meselelerle karşı karşıya ve Biden -neyse ki- devletin gücünü insanların hayatlarında bir fark yaratmak için kullanmaktan nefret etmiyor.

Demokrasinin varlığını sürdürmesi, hem devletin hem de toplumun güçlü olmasını ve birbirine karşı istikrarda olmasını gerektirir. Bu istikrarın korunması kesintisiz bir efor gerektirir. Sonuç olarak, vatandaşların taleplerini yerine getirmek için daha fazla devlet kapasitesi sağlar ve bu kapasiteyi takip etmek doğrultusunda daha fazla toplumsal seferberliği teşvik eder.

Trump’ın işlemediği koridor işte bu. Tıpkı vakitte, demokrasiyi amaç alan tüm yok edicilerin en sonunda başarısız olacağına dair bir umut.

* Makalenin yepyenisi, Project Syndicate sitesinde yayımlanmıştır. (Çeviren: Tarkan Tufan)

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir